Endeleg ein fredagssong

Tida flyg, og brått har haustmørket innhenta oss igjen. Og med haustmørket kjem også roen til å lene seg tilbake og høyre på musikk. I kveld er det Kari Bremnes som lokkar, og det er ein spesiell grunn til at ho dukka opp i hovudet mitt akkurat i kveld. Det har seg nemleg slik at mitt favorittprogram, Der ingen skulle tru at nokon kunne bu, startar opp med ny sesong på NRK førstkomande søndag. 


Eg gler meg, og medan eg ventar så får eg høyre Kari Bremnes synge ein av hennar finaste songar, der ho syng om noko som i alle fall gjev meg assosiasjonar til NRK-serien.

Det sku bo folk i husan, husan e som folk. Folk træng hus og hus træng folk i all si tid.

 

Smakebit på søndag: Satans mor av Rune Timberlid

Siste søndag i april og vi vakna til nysnø. Dermed måtte dagens hageprosjekt utsetjast til ein annan, og meir vårleg, dag. Det skapte ekstra rom for å lese ferdig boka Satans mor av Rune Timberlid. Dette er hans sjuande kriminalroman (eller åttande ettersom han skreiv Spritdrapet under pseudonymet Roger Fjorden i 1991). Handlinga i bøkene hans er alltid lagt til Sogn og Fjordane, og med historiske hendingar og stadar som bakteppe i forteljingane sine. 

 
(Bilete er frå bokbad med Rune Timberlid på Pikant i Førde 16. april)

Denne gongen er handlinga lagt til Sogn og cruisetrafikken i Sognefjorden. I samband med opning av ei ny cruisekai i Skjolden vert den blåst til himmels av ei bombe, og spørsmålet er om terroristar har nådd Sognefjorden. I tillegg har han med to parallelle historiar knytt til Harastølen si fortid som sanatorium for tuberkulosepasientar, samt funn av ein død person ved foten av Nigardsbreen. Smakebiten min er henta frå då journalisten Karianne Grinde har funne dagboka til Helga Marie, som var pasient ved Harastølen, og dagboka fortel at ikkje alt var slik det burde vere ved sanatoriet:

Soga til Helga Marie fasinerte Karianne. Dagboka handla i realiteten om ei kvinne som 
kjempa ein kamp på liv og død på sanatoriet i fjellsida over Luster. 
Karianne sat i sofaen og kjende glede over framgangen og optimismen Helga Marie 
hadde opplevt denne våren. Teksten var levande og detaljrik. Ho skildra ikkje berre kjenslene 
og sin eigen kamp mot sjukdomen. Undervegs teikna ho også gode tidsbilete frå dagleglivet på 
Lyster sanatorium. Karianne vart så oppslukt at ho gløymde å få med seg nyheitssendingane 
i fjernsynet. Ingen tvil om at dagboka kunne brukast på ein eller annan måte i avisa! 
Om ho ikkje like godt skulle skrive ei bok om Harastølen, der ho utnytta Helga Maries historie.
Men den 10. april dette året, det var ein onsdag skreiv Helga Marie, skjedde det noko. 


Finn fleire smakebitar hos Mari via bloggen hennar Flukten fra virkeligheten. Lag ein fin søndag!

Vårstemning og ein fredagssong

"Jeg velger meg april.." skreiv Bjørnstjerne Bjørnson. Diktet som i utgangspunktet heitte Valg, og som vart til etter at han vart beden om å skrive eit dikt til ein av årets tolv månader. Når han skulle velje ein månad å skrive om så var det berre april som var "ledig", så då vart valet enkelt.

Jeg velger meg april

I den det gamle faller,
i den det ny får feste;
det volder litt rabalder,-
dog fred er ei det beste,
men at man noe vil.

Jeg velger meg april,
fordi den stormer, feier,
fordi den smiler, smelter,
fordi den evner eier,
fordi den krefter velter,-
i den blir somren til!

Sjølv om våren kjem i full fart så er det framleis altfor mykje snø i min hage. I alle fall når det klør i fingrane etter å grave i jorda. Men eg får nøye meg med å sitje ute i sola og lese hagebøker, minnast kva som vart suksess i fjor og kva som vart mindre bra. Jordskokk er årets nye prøveprosjekt. Visstnok ganske villig til å formeire seg i grønsakshagen, så det vert spennande.


Og som vanleg vert Tasha Tudor si hagebok lesen på nytt kvar vår, og den er alltid like inspirerande. Har stor sans for hennar enkle livsstil og frodige hage. Kikk gjerne innom denne nettstaden og les meir om Tudor.

Fredagssongen var ein av mine norske favorittar i 2014; No. 4 med Lite og stort. Fin song om oss som bur i dette vakre, lange og smale landet med vegar som går mykje opp og ned. God helg! 

Smakebit på søndag: Sju dagar i august av Brit Bildøen

Av og til startar dagen langt tidlegare enn ein hadde tenkt. Då får ein gjere det beste ut av det og nyte stunda med stillheit i huset, ein god kopp te og godt lesestoff. Dette vart ein slik dag, og når ein har vore opp i fleire timar kl. 08.00 så kom tanken om nysteikte bollar til frukost. Og medan deiga har heva har eg kome godt igang med Sju dagar i august. Eg likar boka godt og gler meg til å fortsetje.


Boka handlar om Sofie og Otto. Vi føl dei sju dagar i august, åtte år etter ei traumatisk oppleving. Dotter til Sofie vart drepen i terrorangrepet på Utøya. Vi får vite korleis denne hendinga og sorga har påvirka dei som menneske og som ektepar. Smakebiten min kjem frå det første døgnet vi føl dei, natt til fredag, og Sofie står og ser ut glaset:

Ein kvit varebil kom sakte køyrande gjennom gata. Framleis kunne synet av ein slik bil utløyse panikk hos henne.
Mes så kom dei kvardagslege klaska frå avisbunkane som blei lempa ut oppe ved plassen med den tørrlagde fontena.
Der stod dei blå avistrallene lente mot eit gjerde, og snart ville gniksinga frå dei spreie seg ut over heile bydelen. 
Så skjørt det var, det dimme morgonlyset, den tynne hinna over alt, rett før det skulle sprekke opp. Dei første åra
hadde desse nattlege vandringane hatt ein annan rytme, ein kortare pust. Uuthaldelege tankar og ein verkande rygg
hadde jaga henne rundt, ho måtte trave att og fram i høgt tempo, som for i det minste å halde ei råk open. No flaut både
blodet og tankane meir roleg, meir fritt. Ho kunne sjå for seg bygarden deira som eit skip med mange sovande 
menneske om bord, på veg gjennom ukjent farvatn, på veg gjennom mørket mot ein ny dag, ei ny hamn. Men brått så
var det ikkje eit skip som drog gjennom natta, det var livet sjølv, for full stim.
Det er sant at sorga blir mindre med tida. Det er også sant at sorga blir større.

Du kan høyre Brit Bildøen snakke om boka si i samband med utdelinga av romanprisen. Lydfila finn du her

Om du ønskjer å lese smakebitar frå bøker andre les i dag så kan du kikke innom Flukten fra virkeligheten, der finn du mykje spennande. God søndag!




Country - ein smilande fredagssong

Lenge sidan eg har delt ein fredagssong og tenkte det var på tide. Kveldens utvalde er Keith Jarret sin song Country frå plata My song. Her framført ilag med vår eigen saksofonist Jan Garbarek. Det er ein glad song og det passar no når det nærmar seg vår. 

 
Sjølv om snøen ligg kvit ute så veit eg at no smeltar det både ovanfrå og frå undersida. Det er på tide å starte planlegging av årets grønsakshage og finne ut kva som skal få vekse seg stort og flott i drivhuset. Ny jordbæråker skal det iallefall bli så snart snøen er vekke.

Mykje godt i vente framover, men først er det helg og ifølge meterologane skal vi få vi få mykje vêr dei neste dagane. Det er ganske skremmande kor mange stormar vi har hatt dei seinare åra. Eg trur desse tankane passar godt å ha med seg når eg no skal til å lese Brit Bildøen sin siste roman, Sju dagar i august, som ho vann P2-lyttarane sin romanpris for. Ut ifrå det eg har lese av omtalar av henne, og noko av tematikken i boka, så er ho oppteken av miljøet kring oss og korleis vår menneskelege åtferd har betydning for endringar i klima i forhold til vêr og uvêr. Det vert spennande å lese korleis ho skildrar dette og eg gler meg til å ta til med boka. 

Årets bøker i Ålhus lesering

Det er ei tid sidan vi hadde årets møte i Ålhus lesering, der vi valde ut dei bøkene vi skal dele på og lese i 2015. Leseringen tel no berre 8 medlemmer men eg tykkjer likevel at vi har funne fram til eit variert utval. Mest nytt, men også noko gamalt. Og 2015 ser ut til å bli det året då eg endeleg får somla meg til å lese Mengele Zoo av Gert Nygårdshaug, som eg har hatt på ventelista i fleire år. Sjølv valde eg Karthago av Joyce Carol Oates og dei øvrige utvalde bøkene i år er: 

 

Det litterære apotek av Nina George - forlaget omtalar boka slik:

Jean Perdu er en bokhandler av det helt spesielle slaget. Han vet nøyaktig hva slags bok som 
skal til for å kurere oss som lider av diverse sjelekvaler, og derfor kaller han bokbåten sin 
ved Seinen for Det litterære apotek. Det er bare én person han ikke klarer å kurere: seg selv. 
Jean Perdu sørger fortsatt over sin tapte kjærlighet, den vakre Manon fra Provence, 
som forlot ham for 21 år siden. Hun etterlot seg bare et brev, et brev Perdu aldri har fått seg til å åpne. 
Ikke før nå, denne sommeren da alt kommer til å forandre seg. Endelig tør bokhandleren å kaste loss, 
og han legger ut på en reise oppover kanalene, mot hjertet av Provence. Med seg på reisen har han 
en ung og frustrert bestselgerforfatter som ikke greier å komme i gang med bok nummer to, 
samt to katter ved navn Kafka og Lindgren. Det blir en uforglemmelig reise både for vår venn Jean Perdu og for leseren.

Mengele Zoo av Gert Nygårdshaug - forlaget omtalar boka slik:

Han er født i regnskogene. Han elsker duftene, lydene, alt det grønne, jungelens mangfold av liv. 
Han er sommerfuglsamleren som jakter på de sjeldneste av de vakre sommerfuglene. 
Men så en dag rammer katastrofen, ødeleggelsen, utslettelsen også hans landsby. 
Han er plutselig midtpunktet for de store regnskogenes tragedie. 
Da blir fattiggutten Mino Aquiles Portoguesa selv en sommerfugl, den fryktede, sølvglinsende Morpho, 
som med jungelens eget dødbringende våpen flyr ut i verden og sprer terror og skrekk. 
Med denne romanen kombinerer Gert Nygårdshaug mesterlig sin frodige fortellerevne og fantasi 
med et spenningsdrama skåret ut av et stykke latinamerikansk virkelighet. 
Her knytter detaljrikdommen og fabuleringen sammen alt det umulige til det mulige, 
slik at helhetens mirakel blir synlig som en ytterst provoserende konsekvens.

  

Marmor av Toril Brekke - forlaget omtalar boka slik: 

Marmor" handler om galskap og normalitet, om annerledes foreldre og underlige barn. 
Toril Brekke har skrevet en slektsroman utenom det vanlige. 
En eldre kvinne begraves fra Paulus kirke på Grünerløkka. 
På annen rad sitter barnebarnet Carla og tenker tilbake på hva bestemoren fortalte om livet sitt og generasjonene før. 
Ikke få barn! sa hun da Carla var tenåring: Vi må stoppe disse gærne italienske genene i slekta! 
"Marmor" er en original slektsroman om en annerledes familie. 
Flere er rikt begavet, likevel strever de med samfunnets uskrevne regler. 
Vi får glimt av en stamfar fra Italia, vi treffer den avdødes to døtre som fremdeles hater henne intenst, 
og vi møter Carlas millionærfetter Jam som lever isolert fra omverdenen. 
Carla selv har nettopp fått vite at hun er gravid. Skal hun våge å få barnet. 

Los Peregrinos av Cecilia Samartin- forlaget omtalar boka slik: 

Boka hundretusener nordmenn har ventet på ? den gripende avslutningen på 
trilogien om Señor Peregrino.
Jamilet og Señor Peregrino ligger på sykehus i Santiago de Compostela 
etter en dramatisk brann og et mordforsøk. I sykeværelse forteller Rosa, bestemoren Jamilet så lenge har lett etter, 
legenden om den BLÅ ROSE. Endelig får vi vite bakgrunnen for Jamilets fødselsmerke og 
slektens magiske historie rulles opp.

    

Karthago av Joyce Carol Oates - forlaget omtalar boka slik: 

Når en tenåringsjente forsvinner i Adirondack-fjellene, rystes den lille byen Karthago i grunnvollene. 
Mens faren, Zeno Mayfield, og andre frivillige leter utrettelig etter den savnede Cressida, 
oppdages det en mistenkt som står Mayfield-familien ubehagelig nær: 
Den dekorerte Irak-veteranen Brett Kincaid, som inntil nylig var forlovet med Cressidas vakre storesøster. 
Mens bevismengden mot den krigsskadde korporalen øker, må Mayfield-familien ta inn over seg 
at Cressida kan være tapt for dem for alltid ? og at hun kanskje var det allerede lenge før hun forsvant. 
Joyce Carol Oates' nyeste roman er en skarpt observert og dypt engasjerende fortelling om 
en families samhold og oppløsning, og et skarpt portrett av en hjemvendt veteran som for alltid 
er endret av krigen han var med på. Med Oates? helt egne evne til å skildre både enkeltmenneskers indre drivkraft 
og det ytre samfunnets mekanismer, er dette blitt en oppslukende fortelling om vold og kjærlighet, skam og tilgivelse. 

Per - Glimt av min far av Aksel Fugelli - forlaget omtalar boka slik:

Per Fugelli er en skikkelse Norge har vent seg til å se i offentlige roller: som lege, forsker, samfunnsrefser 
og i det siste - som en kreftpasient som vet han lever på lånt tid. 
Aksel Fugelli har vokst opp med en far som har vært til stede. 
I mediene, i pasientenes takknemlighet - og i familien, hans egen flokk. 
Denne boken er en lang samtale mellom de to. Uten å vike unna vanskelige spørsmål 
går de gjennom farens liv en siste gang. Det er en tekst som hverken frykter konfrontasjon eller nærhet. 
Noen ganger snakker de forbi hverandre. Noen ganger bryter samtalen sammen. 
Og hele tiden kommer de langsomt nærmere hverandre. Blottet for sentimentalitet, 
lik en lege som eksaminerer en pasient, streker sønnen opp bildet av sin egen far, 
som etterhvert fremstår naknere, mer sårbar, men også virkeligere enn før. 
"PER - Glimt av min far" er et møte mellom to mennesker som har et helt liv å dele og oppsummere like før det slutter. 
Boken er en virkeliggjøring av Per Fugellis oppfordring: "Ikke vær et ett-tall på jorda. Bry deg om flokken din."

   

Innsirkling 3 av Carl Frode Tiller - forlaget omtalar boka slik:

Siden 2007 har norske lesere stilt seg ett spørsmål: Hvem er David? Med "Innsirkling 3" nærmer vi oss et svar. 
Marius skal gifte seg med Julie, men set alt på spel. Han sender eit brev til David, 
som har mista hukommelsen, der han avslører ei hending som har fått store konsekvensar for dei begge. 
Davids ekskjærast Susanne kjenner seg svikta av David, og tar eit oppgjer med han og si eiga fortid i brevs form. 
I denne boka møter vi også David sjølv, nokre sommardagar i 2006 og på kontoret til psykiateren han går til. 
Innsirkling 3" er eit storverk i norsk litteratur fullført. I tre bøker har Carl Frode Tiller sirkla inn 
ein mann som ikkje veit kven han er, og dei som har skrive til han. Gjennom ei rekke røntgenblikk 
på det psykologiske spelet mellom menneske, på ulike tiår og miljø, 
har Tiller skapt eit usedvanleg rikt og komplekst eventyr om det moderne Norge. 
Den siste brikka gir ikkje berre svaret - den vil også snu opp ned på alt du trudde du visste om David.

Svøm med dem som drukner av Lars Mytting - forlaget omtalar boka slik:

Høsten 1971 blir et kjærestepar funnet omkommet i Frankrike, på en avstengt, 
skogbevokst slagmark fra første verdenskrig. Deres tre år gamle sønn Edvard er sporløst forsvunnet. 
Fire dager senere dukker han opp på et helt annet sted i Frankrike. 
Ingen vet hvor Edvard har vært, og han vokser opp på en fjellgård i Gudbrandsdalen 
sammen med sin tause bestefar. Hva gjorde foreldrene i det avstengte skogholtet, 
og var det en tilfeldighet at de tråkket på en gammel gassgranat fra krigens dager? 
Og hvem har, til bestefarens begravelse, sendt dem et praktstykke av en kiste, 
snekret i et treverk ingen har sett make til? Letingen etter svar fører 23 år gamle Edvard 
både til Shetland og tilbake til Frankrike, der han må grave seg inn i de mørkeste krokene i familiens fortid. 
En fortid som er tett vevd sammen med de store europeiske hendelsene fra forrige århundre, 
men også lidenskapen til en mestersnekker som søkte lykken i 30-tallets Paris.

Kort bokmelding: Pusteproblem av Marita Liabø

Førre leseringsbok var Pusteproblem av Marita Liabø. Aldri har vi prata så mykje om ei bok medan vi las den, og aldri har vi diskutert ei bok så grundig på leseringsmøte. Og dei som har lese boka tenkjer nok at det ikkje er så rart. Dette er ein roman med tidvis rått og vulgært språk, sterke billedlege formuleringar, ein provoserande hovudperson og alt i alt ei sterk historie om eit menneske i ei djup eksistensiell krise.


Vi møter Hedda i nokre hektiske og skjebnesvangre dagar rett etter sommarferien. Hedda er i 40-åra, har fire born og arbeider som lektor på ein vidaregåande skule. Mannen hennar er mykje vekke og ho slit med å få kvardagen til å henge ihop. Så langt ei relativt alminneleg kvardagsskildring frå mange sitt liv. Men Hedda har over lang tid kome nærare og nærare stupet. Ho drikk for mykje, ho har vore utru fleire gongar, til og med med elevar. Hedda har eit sterkt behov for å bli sett og er villig til å gå langt for å få dette behovet dekt. Men etterkvart "snublar" ho og mister heilt kontrollen. Og som lesar er det vondt å følgje henne utfor stupet.

Personleg må eg innrømme at starten på boka provoserte meg såpass at det freista å legge den vekk. Men når ein veit at ein skal diskutere den i leseringen så les ein boka, og det er eg glad for at eg gjorde. For eg vart etterkvart fortruleg med Hedda, ønskte å høyre hennar historie og følte at eg på ein måte kunne forstå kvifor og korleis livet hadde forma henne og ført henne mot stupet. Vi har alle ein koffert med oss på livets landeveg og det er ikkje all bagasjen vi har valt å legge der. Oppvekst og hendingar undervegs pregar enkelte av oss meir enn andre. Forfattaren skildrar m.a. ein tydeleg ulikskap mellom Hedda og søstra hennar, trass i at dei har vakse opp ilag i same heim.

Det er ein sterk slutt på boka og eg vil gje honnør til forfattaren for den. Som ei i leseringen sa; Slutten berga heile romanen for meg. Det er ikkje ein "må lese" roman, men eg trur det absolutt er ei historie som vil gje dei fleste lesarane ei reise som vekkjer heile kjensleregisteret. Og den eignar seg særs godt som leseringsbok.

Kjøtkraft og kokebokinspirasjon ein lat søndag

Godt å nyte ein lat søndag på tampen av vinterferien. Bruke heile dagen til langsam matlaging og leite etter spennande oppskrifter i inspirerande kokebøker. Kraftkoking er ypperleg søndagsaktivitet og det er godt å ha ein slump i frysen når ein skal lage noko godt ein annan dag.


Denne gongen kjøpte eg kraftbein og bibringe. Så samle eg litt av det som låg i grønsaksskuffen, litt lauk og heil pepar. Kraftbein og bibringe får ein kjøpt frosne i pakkar. Ein kan sjølvsagt berre bruke kraftbein, men eg tykkjer det er godt å ha med litt kjøt på når ein skal lage kraft. 


Start med å brune beina/kjøtet på sterk varme i ein gryte. Så er det berre å helle over vatn og legge oppi det ein har av grønsaker i kjøleskåpet.  (Eg brukar ikkje kålrot eller kål.) Denne gongen vart det: 

3 store gulerøter
1 stor gul lauk
4 sjalottlauk, delt i to på langs
1/2 sellerirot
1/2 purre
25 heile svarte peparkorn
ca. 5 liter vatn


Gje krafta eit oppkok og lat den stå og putre så lenge du har tid. Smaken vert berre betre og betre, og det luktar himmelsk i heile huset medan det putrar på, i minimum 4 - 5 timar. Så silar eg av grønsakene og kjøtet og frys den ned i små beger og i isterningposar. Då har eg ein god smaksforsterkar til gryter og sausar i lang tid framover. 


Vinterferien baud på ein kjekk tur til London, og som alltid kjem inspirasjonen snikande når ein vandrar rundt i matbutikkar i andre land. Då ser alt spennande ut, og det er ikkje tvil om at vareutvalet på mange område er mykje betre enn her heime. Fantastiske frukt- og grøntavdelingar, uendelege variantar av "heimelaga" rå pølser og ferske kjøtstykke frå alle delar av dyra. Noko som kan vere vanskeleg å få tak i sjølv i ferskvarediskar her heime. Men kokebøker inspirerer alltid og medan krafta kokar og svinesteika står i omnen er det tid for å dykke inn i kokebokverda og drøyme om neste matprosjekt. Deilig søndag!

 

 

 

Tusen takk til deg - JA!-menneske

Enkelte dagar er eg er lei og motlaus og har store bekymringar for framtida. Korleis skal vi klare å handtere alle dei små, men utruleg viktige samfunnsoppgåvene våre når færre og færre er villige til å gjere ein ekstra innsats for andre enn seg sjølv. Og knapt nok det. Det er fascinerande at nokre aldri rekk opp handa og seier JA! til å bidra. Alltid er det unnskyldningar som; "eg har det sååå travelt - døgnet har ikkje nok timar til meg", eller "jobben min er så krevjande at når arbeidsdagen er slutt har eg ikkje meir å gje". Javel, så nokon trur altså at andre har fått tildelt fleire timar i døgnet for å syte for at ungane deira får trene, at dei vert køyrde til kampar og har nok dugnadspengar i lagskassa. Eller timar til å stelle til arrangement til glede for små og store i grenda og skape fellesskap og naboskap.


Men heldigvis kjem det nokon som reddar dagen og til deg vil eg sei:

TUSEN TAKK for at DU fann tid i løpet av dine 24 timar til å gjere ein innsats for at andre får ei god oppleving

TUSEN TAKK for at DU stilte frivillig i 17-mai komiteen slik at alle i grenda fekk kle seg i bundad, gå i tog, 
kjøpe pølser, is og kaffi og ha ein flott nasjonaldag

TUSEN TAKK for at DU inviterer alle elevane i klassen til bornet ditt slik at alle faktisk får gå i minst ein bursdag dette året

TUSEN TAKK for at DU står timesvis i skibakken og lærer andre sine ungar å svinge, 
samtidig som DU prøvar å lære dine eigne det same

TUSEN TAKK for at DU tek på deg rolla som oppmann for fotballaget for tiande året på rad, fordi alle andre har det så travelt

TUSEN TAKK!!! Det varmar mitt hjarte at DU finst. EG ser DEG - du er FANTASTISK! Eg håpar framtida vil syne at eg tek feil og at det etterkvart vert fleire av DEG. Fleire som forstår verdien av å stille opp for andre, finne tid i løpet av dei 24 timane til å bidra. Tida er lik for alle - men prioriteringane gjer vi sjølve!

Fredagssong...

Endeleg helg! Nokre veker er det ekstra godt når klokka er 16.00 og det er fredag. Endå betre når ein ikkje har store planar for helga. Det må feirast med diktet Jeg er det dikt av Inger Hagerup og ein snerten fredagssong av elle melle - Ikkje vekk meg når du går. Så er det berre å la tankane vandre mot sommar og smaken av nyplukka jordbær.


Jeg er det dikt

Jeg er det dikt som ingen skrev
Jeg er det alltid brente brev.
 
Jeg er den ubetrådte sti
og tonen uten melodi.
 
Jeg er den stumme leppes bønn.
Jeg er en ufødt kvinnes sønn,
 
en streng som ingen hånd har spent,
et bål som aldri er blitt tent.
 
Vekk meg! Forløs meg! Løft meg opp
av jord og berg, av ånd og kropp!
 
Men intet svarer når jeg ber.
Jeg er de ting som aldri skjer

 

Heimebaka polarbrød

Etter kvart er det god grunn til å vere på vakt mot kva ein eigentleg puttar i munnen. Bakevarer som har holdbarhetsdato fleire veker fram i tid er eg veldig skeptisk til. Det er veldig unaturleg at desse varene skal ligge like fine i pakken så lenge. Men det er mykje som freistar så då er utfordringa å finne alternativ som ein kan lage sjølv, for då veit ein i alle fall kva resultatet inneheld. Dei yngste i huset har vore glad i polarbrød, men dei inneheld mange rare ingrediensar. Altså var løysinga å finne ei god oppskrift. Og der har vi fått god hjelp av Trine med den fine bloggen Trines matblogg


Oppskrifta er enkel og resultatet vert alltid bra:

150 g havregryn (finmalt  i foodprosessor)
500 g fullkornskveite
300 g kveitemjøl
1/2 pk tørrgjær
1 ts sukker
2 ts salt
4 1/2 dl mjølk
2 dl vatn
1 dl solsikkeolje

Mal havregryna i ein foodprosessar og bland saman alt det tørre. Ha i temperert væske (ca. 25 grader) og elt deiga godt i ei kjøkenmaskin i ca. 5 - 8 min. Du kan sjølvsagt elte det for hand også.

Lat deiga heve ein time. Ta den ut av bollen, del den i to emner og del kvart av dei emna i 12 like store bollar. Kjevle dei ut til ca. 10 - 12 cm i diameter. 

 
Legg dei på bakepapir på ei steikeplate, prikk dei lett over heile overflata og lat dei etterheve ca. 15 min. Steik dei på 200 grader ca. 10 min. Kjøl ned på rist med håndkle over og legg dei rett i pose når dei er kalde. Gode å fryse og enkle å ta opp att og tine. Enten på benken eller i steikeomnen eit par minutt. Og best av alt - ingen skumle tilsetjingsstoff! Originaloppskrifta frå Trines matblogg finn du her. Og om du likar å bla i, og bruke kokebøker så kan hennar anbefalast. Den har vore ein kjempesuksess, og sidan den kom ut hausten 2013 er den selt i over 107 000 eksemplar.



Tid for planlegging

Året har starta litt dårleg, både med omsyn til leselyst og planleggingsarbeid. Men det er ikkje tvil om at dårleg planlegging skapar ekstra stress, i mange situasjonar. Og når ein ikkje har planlagt middag så kan det fort bli dyrt. Så no er det på tide å brette opp armane og lage ein plan! Vi har vel alle lese at middagsplanlegging er lurt, både kostnadsmessig og ernæringsmessig. Om vi planlegg så klarar vi faktisk å ete fisk opp til fleire gongar i veka.

 
Sjølv brukar eg mykje kokebøker for å finne fram til både nye og gamle smakar. Men den store internettverda der ute kan forsåvidt ordne planlegginga for oss. Fleire matbloggarar presenteret ny vekemeny kvar veke, så kan ein jo berre "stele" frå dei. Nokre av dei som lagar slike menyar er:

Trines matblogg - kjempegode oppskrifter og ho vart kåra til Årets matbloggar i 2014
Elin Larsen - mange gode oppskrifter og vekemenyar
Fru Timian - har også gjeve ut mange kokebøker etterkvart

Men om du ønskjer å hente tips frå bøkenes verden så er det nokre som utmerkar seg for bruk til planlegging i kvardagen. Nokre av mine favorittar er:


Men det når eg les i kokebøker så dukkar det stadig opp nokre oppskrifter som ser spennande ut, og etterkvart har eg funne ein lur måte å "lagre" desse på. Eg har kjøpt ei bok med alfabetregister og når eg finn ei oppskrift eg har lyst til å prøve så skriv eg den opp i denne boka. Dersom hovudingrediensen er kylling så noterer eg namnet på oppskrifta og kvar eg kan finne den på "K". Dermed kan eg raskt slå opp og finne mange oppskrifte om eg har ei pakke kyllingfilet e.l. liggande. Det fungerer i alle fall bra her i huset.

Fredag og snart februar

Ei av mine favorittbøker er Mrs. Dalloway av Virginia Woolf. Anbefalast! Eg fann eit sitat frå The common reader, ei essaysamling som kom ut i to bind, i ei strålande bok for bokelskarar:

Jeg har ofte drømt om at når Dommedag opprinner, og de store erobrere og rettslærde
og statsmenn kommer for å motta sin lønn - sine kroner, sine laurbær,
sine navn uutslettelig inngravert i uforgjengelig marmor -
så vil Den Allmektige vende seg til St. Peter og si, ikke uten en viss misunnelse,
når Han ser oss komme med våre bøker under armen:
«Se, disse trenger ingen lønn. Vi har ingenting å gi dem. For de har elsket å lese.»

 Virginia Woolf (1882-1941): How should One Read a Book? Fra The Common Reader, London 1932


Boka som dette sitatet er henta frå er Inge Eidsvåg si Stille stemmer indre bilder - Om lesningens velsignelser, farer og fryd. Ei bok om eit liv med bøker og leseglede som eg er ganske sikker på at alle bokelskarar vil like. 



Bok på vent: Min barndom og ungdom av Johan Nygaardsvold

Denne vekas ventebok er ganske spesiell. Den kom ut i 1953 (i alle fall mi 4. utgåve), og eg klarte å få tak i eit eksemplar via den fantastiske nettstaden antikvariat.net Ei skattekiste for alle som er på jakt etter bøker, enten det er gamle eller nye, sjeldne eller lett tilgjengelege.


Bokjakta starta etter at eg hadde sett eit kort filmklipp på NRK sine nettsider, der barnebarnet hans fortel om lesegleda til morfaren. Boka heiter Min barndom og ungdom og er skriven av tidlegare statsminister Johan Nygaardsvold

 
Det er mogeleg å besøke heimen til Nygaardsvold, som no er museum, og han hadde sjølvsagt eit rikhaldig bibliotek.


Bilete har eg funne her. Om du har lyst til å lese meir om denne mannen så kan eg anbefale å ta ein kikk på gubben.no.


Gler meg til å lese denne og håpar han skriv mykje om bøker og leseglede. Om du vil lese meir om bøker som bokelskarar har på ventelista si så må du kikke innom den fine bloggen til Beathe - Beathes bokhylle. Og filmsnutten eg vart inspirert av kan du sjå under. 

Kåring av P2-lyttarane sin romanpris nærmar seg

Vi nærmar oss kjekke og spennande timar framfor radioen, når ein jury skal diskutere bøker og kåre P2-lyttarane sin romanpris. I fleire år har eg hatt gleda av å følgje denne kåringa, og høyre diskusjonane på P2. Kjekkast er det når eg har lese bøkene, i alle fall nokre av dei. Men om eg ikkje har lese dei så er det likevel kjekt å høyre «vanlege» lesarar diskutere seg fram til ein vinnar. Som oftast startar juryen med å ha ulike favorittar, men det er ikkje uvanleg at diskusjonane får jurymedlemmene til å endre oppfatning undervegs.  


(bilete lånt frå nrk.no )
Det er ein skjønnlitterær pris og ein fagjury frå NRK sin litteraturredaksjon nominerer først tolv bøker (langlista), og langlista i år bestod av: 

Brit Bildøen: Sju dagar i august (Samlaget)
Bjarte Breiteig: Mine fem år som far (Aschehoug)
Rune Christiansen: Ensomheten i Lydia Ernemanns liv (Oktober )
Jørgen Gunnerud: Sju dager i september (Kolon)
Levi Henriksen: Harpesagn (Gyldendal)
Edvard Hoem: Slåttekar i himmelen (Oktober)
Terje Holtet Larsen: Kjærlighet mellom intelligente menn (Oktober)
Emil B. Lund: Norske edelstener (Cappelen Damm)
Liv Mossige: Tyskland (Cappelen Damm)
Sigbjørn Skåden: Våke over dem som sover (Cappelen Damm)
Ingrid Storholmen: Her lå Tirpitz (Aschehoug)
Lars Petter Sveen: Guds barn (Aschehoug)

 Etter at faguryen har hatt  ei ny lese- og diskusjonsrunde kortar dei denne lista ned til seks finalistar, og finalistane i år er:

Brit BildøenSju dagar i august (Samlaget)
Rune ChristiansenEnsomheten i Lydia Ernemanns liv (Oktober )
Jørgen Gunnerud: Sju dager i september (Kolon)
Levi HenriksenHarpesang (Gyldendal)
Liv Mossige: Tyskland (Cappelen Damm)
Lars Petter Sveen: Guds barn (Aschehoug)

Og så er det tid for juryen, med seks utvalde P2-lyttarar, og dei skal kåre vinnaren. Juryen er seks personar som er plukka ut blant dei som har sendt inn ønskje om å få vere med i juryen. Det skal vere alminnelege lesarar, som ikkje arbeider med litteratur til vanleg.

I løpet av nokre program i månadsskifte januar/februar får vi følgje juryen sine diskusjonar kring bøkene, og til slutt kåringa av vinnaren. I år går programma direkte på P2 til desse tidene: 

  • 29. januar kl. 14-15: Juryen diskuterer tre av romanan
  • 30. januar kl. 14-15: Juryen diskuterer tre av romanane og vel ut dei tre som skal gå til finalen 
  • 31. januar kl. 14-15: Juryen kårar vinnarromanen 
  • 1. februar kl. 14-15: Prisutdeling og vinnarintervju, sendt frå Litteraturhuset i Bergen

Tidlegare vinnarar av P2-lyttarane sin romanpris:

1997 - Jan Jakob Tønseth, for Et vennskap
1998 - Erik Fosnes Hansen, for Beretninger om beskyttelse
1999 - Hanne Ørstavik, for Like sant som jeg er virkelig
2000 - Jonny Halberg, for Flommen 
2001 - Carl Frode Tiller, for Skråninga 
2002 - Lars Amund Vaage, for Kunsten å gå
2003 - Sigmund Løvåsen, for Nyryddinga
2004 - Karl Ove Knausgård, for En tid for alt
2005 - Tore Renberg, for Kompani Orheim
2006 - Kjartan Fløgstad, for Grand Manila 
2007 - Beate Grimsrud, for Søvnens lekkasje
2008 - Nikolaj Frobenius, for Jeg skal vise dere frykten
2009 - Karl Ove Knausgård, for Min kamp 1 
2010 - Carl Frode Tiller, for Innsirkling 2
2011 - Stig Sæterbakken, for Gjennom natten 
2012 - Pedro Carmona-Alvarez, for Og været skiftet og det ble sommer og så videre
2014 - Agnes Ravatn, for Fugletribunalet  

Det er berre å setje av tidene og glede seg over gode radiostunder for alle litteraturinteresserte. Kanskje har du ein favoritt blant finalistane? God fornøyelse!

Ein smakebit for bokelskarar

Alice bokhandel
Alice Islands eneste leverandør av kvalitetslitteratur
siden 1999.
Intet menneske er en øy, enhver bok er en hel verden.

Vekas smakebit(ar) er henta frå ei bok som er omtalt som ei perfekt bok for alle bokelskarar. Eg har kjøpt 2.utgåve, og dei 7 første sidene i boka er via utdrag frå omtalar av boka, og fleire av desse er henta frå bokbloggverda. Denne har eg har gledd meg til å lese og håpar den innfrir. Boka heiter  Herr Fikrys litterære liv og er skriven av den amerikanske forfattaren Gabrielle Zevin.


Planen var å komme godt igang med boka i går, men det gjekk ikkje heilt etter planen. Difor er eg ikkje komen skikkeleg igang, men eg gler meg til fortsetjinga.

Klokka seks gir A.J. Molly beskjed om at hun kan gå for dagen. "Hvordan er den siste til Munroe?" spør han. 
Hun stønner. "Hvorfor spør alle om det i dag?" Egentlig er det jo bare Amelia som har spurt, men Molly er glad i å overdrive. 
"Fordi du leser den, vil jeg tro." 
Molly stønner igjen. "Ok. Karakterene er ... jeg vet ikke, litt for menneskelige av og til."
"Jeg tror det er litt av poenget med Munroe," sier han.
"Vet ikke helt, jeg. Liker best de eldre greiene hennes. 
Sees på mandag."
Noe må gjøres med Molly, tenker han. A.J. da han snur skiltet til STENGT. 
Sånn bortsett fra at hun liker å lese, er Molly en elendig bokhandler. 
Men hun jobber bare deltid, og det er mye mas å lære opp noen nye, 
og hun stjeler ikke, i det minste. Det var Nic som ansatte henne, 
så hun må ha sett et slags potensiale i godeste frøken Klock.

Forlaget Silke omtalar boka slik: 

En bokhandel kan være som en magisk verden. En verden der du kan dele båt med en tiger, 
elske en vampyr eller være gift med Henrik VIII. 
Et slikt magisk sted var bokhandelen på øya Alice utenfor Cape Cod i USA. 
Den var en drøm for bokelskere, helt til bokhandlerens kone døde i en bilulykke 
og sorgen gjorde A.J. Fikry bitter og kranglevoren. 
Nå er han på nippet til å gi opp. Han vurderer å selge sin verdifulle førsteutgave 
av Edgar Allan Poes debutbok og flytte fra øya. 
Heldigvis går det ikke akkurat som A. J. har tenkt: 
En tragedie inntreffer - og det skjer et mirakel. Bli med inn i Herr Fikrys litterære liv! 
Herr Fikrys litterære liv er en roman om forandring og om å få en ny sjanse. 
Den minner oss på hvorfor vi leser, og hvorfor vi aldri skal gi opp håpet.


Du finn fleire smakebitar ved å besøke bloggen til Mari - Flukten fra virkeligheten. Lag ein fin søndag!

Livskunst - å drive med små ting på ein stor måte (Arne Næss)

Alt er tenkelig, alt kan skje. Fremtiden er så åpen at det er verken ønskelig 
eller mulig å lage seg en ferdigspikret livsfilosofi. 
Da vil vi stagnere. Filosofien begynner med undring og slutter med undring - dyp undring. 
Derfor bør vi betrakte livet og tilværelsen som en strøm. 
Og det er følelsene som setter et liv i bevegelse. 
Følelsene aktiverer deg underveis i livet og motiverer til handlinger og holdningsendringer.

Det går mot slutten av ei ny veke og det er utruleg nok berre ei veke att av årets første månad. Leseåret har ikkje kome skikkeleg igang, men i kveld skal Arne Næss få litt ekstra merksemd. Det er alltid godt å lese nokre av tankane hans, især dagar då ein kjenner at skuldrane er høge og tempoet er høgt. Då kjem ein ned på landjorda ved å filosofere litt over det han skriv.

Mange eldre mennesker har en sterk evne til å takle problemer på strak arm og til å se 
hva som er viktigst i tilværelsen. Mange unge og middelaldrende 
mennesker innser dette sent fordi de ikke tar seg tid til å sette alvorlige 
spørsmålstegn ved sine prioriteringer. 
Det avgjørende er ikke nøyaktig hva man bruker tiden sin på. 
Det viktige er hvordan man engasjerer seg, og hvilken kraft man legger i det. 
Livskunst er å kunne drive med små ting på en stor måte.  

Og ein fin fredagssong er The Brothel med Susanne Sundfør. Songen er også tittelen på plata hennar som kom ut i 2010. 

Nytt liv til skrukkete tomatar

Det er slett ikkje uvanleg at nokre av tomatane på benken får eit alderspreg i form av skrukkete skinn. Men sjølv om alderen pregar dei så er dei like gode inni. Og dei passar perfekt til tomatsaus. Dette er ei oppskrift på kjempegod tomatsaus som passar godt til pasta. 


Oppskrifta er kjempelett og passar som saus til 4 porsjonar:

750 g tomatar
olivenolje
3 fedd kvitlauk
salt
pepar
3 ss tørka krydderurter (evt. friske, eks. 1/2 potte rosmarin)

 
Delt tomatane i to og legg dei i ei ildfast form. Strø over finhakka kvitlauk, salt, pepar og krydderurter. Denne gongen brukte eg tørka oregano, men bruk det du likar, og gjerne friske urtar. Hell til slutt over olivenolje. Sett forma inn i steikeomnen på ca. 170 grader og lat det stå i 50 - 60 minutt. Kok pasta, hell over tomatsaus og strø på parmesan - enkel og kjempegod vegetarrett. Og du har fått brukt opp dei skrukkete tomatane.

Du kan også mose tomatane med ein stavmiksar og bruke sausen til pizzasaus.



Smakebit på søndag: Rottejegeren av Chris Tvedt

Så var det jammen søndag igjen og etter ei veke med vekselvis snø og regn så ser det endeleg ut til å bli litt kulde. Det er flott om vi kan få litt stabilt vestlandsvêr, for det er sjelden vare! Også denne søndagen er det mogeleg å finne smakebitar, frå ulike bøker som andre bokbloggarar les, hos Mari med bloggen Flukten fra virkeligheten. Denne søndagen vert det litt oppussingsarbeid, men innimellom arbeidet vert det små lesepauser. Kjære bror skal avsluttast og parallelt har eg starta på Rottejegeren av Chris Tvedt.


Eg har tidlegare lese Dødens sirkel som han fekk Rivertonprisen for. Det er lenge sidan, men når eg ser tilbake i lesedagboka mi så står det at eg likte den godt. Så får eg håpe at også Rottejegeren fell i smak. Kjenner iallefall at det vert godt med litt krim etter å ha lese mange bøker om menneske som har store problem med å takle livet...

Ettersom eg nett har plukka boka ut av hylla så kjem smakebiten frå side 1:

Vinteren 1944

Halvveis oppe i bakkene måtte han reise seg opp på sykkelen, da begynte det å svi
i lårene, og pusten kom i anstrengte gisp. Enda litt lenger oppe, omtrent der hvor det 
ble skikkelig bratt, lå snøen, først som skitne flekker langs grøftekantene, deretter som 
et sammenhengende lag av sørpe som gjorde det umulig å sykle. Han steg av sykkelen
og trillet den videre, svett under ulltrøyen på tross av kulden.
Omsider flatet stien ut og han visste at han var nesten fremme. Høye grantrær var en 
mørk vegg til venstre, på den andre siden åpnet verden seg opp. Han visste at byen og
fjorden lå der nede, men denne kvelden var det ingenting å se der, alt var mørkt, han var 
helt alene i en tom verden.

Forlaget CappelenDamm omtalar boka slik:

En angiver blir henrettet av Hjemmefronten i 1944. 
Sekstitre år senere slipper en dobbeltmorder ut etter å ha 
sittet mange år i fengsel og setter kursen mot hjembyen. 
Han har noe uoppgjort der.En psykotisk ung pike tenner på et hus. Politiet tror hun også 
har tatt livet av sin egen bestefar. Advokat Mikael Brenne påtar seg 
å fri henne fra mistanken. Sporene peker bakover, mot krigens dager, 
men ingen vil snakke om hva som skjedde den gangen.
Rottejegeren er en aktuell og tankevekkende spenningsroman av 
internasjonalt format. Boken er Chris Tvedts fjerde i den kritikerroste 
serien om advokaten Mikael Brenne. 


Kikk innom Flukten fra virkeligheten og finn mange fine smakebitar. God søndag! 

Bokmelding: Gi meg heller livet - ein dokumentar om soldatveteranar i Norge

I fjor kom dokumentarboka Gi meg heller livet ut på Skald forlag. Fotograf Håvard Bjelland og tekstforfattar Bjørn Asle Nord har møtt 13 krigsveteranar, tolv menn og ei kvinne, som alle har si historie om livet som veteran. Unike, men samstundes er det mykje likskap i det dei har erfart og det dei strevar med.


Før eg starta å lese boka lurte eg på kva typar menneske som vel å tenestegjere som soldat på oppdrag for Norge, i farlege og krigsherja områder? Og kvifor vel mange av dei å reise på fleire oppdrag sjølv om dei har hatt død og grusomme hendingar tett inn på livet? Boka har fortalt meg at det er ulike typar menneske, og motivasjonen for å reise er også ulik. Men i utgangspunktet er det ungdom som søkjer kameratskap, eventyr og store pengar. 

"Håvard ser ein skugge i stovevindauget, ein mann står der heilt stiv. Han skjønar at mannen er nervøs, 
og han må få fort fatt i han. Håvard fiklar fram mobiltelefonen og ringjer frå bilen på tunet framfor huset til mannen. 
Det er mørkt. Håvard ventar på at mannen skal svare på telefonen. Fotografen har jobba med å få tak i veteranen, 
som slit med psykisk skade. No har han teke turen innom for å sjå til han. Mannen pustar tungt i røyret. 
Det høyrest ut som han hyperventilerer. "Hei, det er Håvard Bjelland, det er eg som sit i bilen utanfor", seier han. 
Håvard seier at han kan dra igjen om mannen ønskjer det. Men veteranen kjenner han. 
"Berre kom inn du", seier han. "Men ver glad du ikkje fekk ei kule i panna." "Han overdriv", tenkjer Håvard. 
Ved inngangsdøra tek mannen imot fotografen, snur seg og går mot stova. 
Innanfor beltet i militærbuksa, langs korsryggen, har han stappa ein pistol - ein Glock."


(foto frå boka - fotograf Håvard Bjelland)

Det er sterke historiar vi får innsyn i. Nokre av dei har flytta utanlands, andre bur i små hytter, utan innlagd straum og vatn. Dei fleste er åleine fordi psykisk sjukdom har gjort det vanskeleg å leve ilag med dei. Og felles for dei er ein årelang kamp for å "overleve" kvardagen, destruktive tankar, brotne relasjonar til familie og vener, pengeproblem og kampen for å få ei oppreising og få respekt for den oppgåva dei har utført.

Tre behandlarar på Modum Bad såg korleis han sov om natta: 
på magen med ei hand fast i sengestolpen for å kunne orientere seg 
om det skulle smelle igjen. Han brukte og å ha ein finger i munnen 
for å utlikne trykket frå ein mogeleg eksplosjon. 
Slik var nettene sidan tida i Beirut i 1989. 
Senga var ikkje lenger den tryggaste plassen på jord.

Fleire av veteranane har delteke i mange oppdrag, også etter at dei starta å få problem. Og litt av årsaka til kampen mot byråkratiet ligg her. Redsla for å ikkje få reise ut på nye oppdrag hindrar dei i å søkje profesjonell hjelp tidleg. Dei har sjølv prøvd å døyve traume, dårleg søvn og angst med alkohol og andre rusmiddel, ofte i mange år.

Eg trur ikkje at dei vi møter i denne boka forstod kva det innebar å vere aktiv deltakar i eit konfliktfylt og krigsherja land, før dei stod midt i krigen. Og når dei til slutt kjem heim med skadar, psykisk og/eller fysisk, startar ein ny "krig". Ein krig mot norsk byråkrati; skjema, utgreiingar, samtalar, terapi, møte, nye utgreiingar, vedtak, avslag, anke osv. Mange kjempar ein årelang kamp for å få hjelp til å handtere dei lidingane oppdraga har påført dei, og det kan synes som om byråkratiet har som mål å kjempe imot dei. 

Ei god og viktig bok om modige menneske som har liv og helse for at andre menneske skal få eit betre liv. Du kan ta ein kikk i boka her.

Bok på vent: Karthago av Joyce Carol Oates

Så var årets leseringsmøte overstått og eg endte opp med å velje Karthago av den amerikanske forfattaren Joyce Carol Oates. Det er hennar siste bok på norsk. Det er endå tysdag, og tid for Beathe si tysdagsutfordring - å fortelje litt om ei bok ein har på vent. Då passar det bra å omtale mi ferskast bok på "ventelista".  


Oates har vorte nemnd når det er snakk om Nobels litteraturpris, og ho har skrive mange bøker, i mange ulike sjangrar. Ho er kjend for å vere god til å skildre mellommennesklege relasjonar og det psykologiske spelet som oppstår i samspelet mellom menneske. Forlaget Pax omtalar romanen slik: 

Når en tenåringsjente forsvinner i Adirondack-fjellene, rystes den lille byen Karthago i grunnvollene. 
Joyce Carol Oates' nyeste roman er en skarpt observert og dypt engasjerende fortelling om 
en families samhold og oppløsning, og et skarpt portrett av en hjemvendt veteran 
som for alltid er endret av krigen han var med på. Med Oates? helt egne evne til å skildre 
både enkeltmenneskers indre drivkraft og det ytre samfunnets mekanismer, 
er dette blitt en oppslukende fortelling om vold og kjærlighet, skam og tilgivelse. 

Et nytt høydepunkt fra forfatteren av Vi var familien Mulvaney, Niagara og Blond.


Mens faren, Zeno Mayfield, og andre frivillige leter utrettelig etter den savnede Cressida, 
oppdages det en mistenkt som står Mayfield-familien ubehagelig nær: 
Den dekorerte Irak-veteranen Brett Kincaid, som inntil nylig var forlovet med Cressidas vakre storesøster. 
Mens bevismengden mot den krigsskadde korporalen øker, må Mayfield-familien ta inn over seg 
at Cressida kan være tapt for dem for alltid - og at hun kanskje var det allerede lenge før hun forsvant.



Det vert spennande å bli litt betre kjend med denne forfattaren. Kikk innom Beathes bokhylle og finn fleire omtalar av bøker på vent og mange gode lesetips og omtalar.

Tid for leseringsmøte - kva skal eg velje?

I morgon er den store dagen - klart for eit av årets høgdepunkt - møte i Ålhus lesering. Der møtast medlemmene for å diskutere og komme fram til dei bøkene vi skal dele på i det komande året. Og eg har store problem med å bestemme meg! Eg har studert forlagskatalogar fram og tilbake, lese ulike omtalar ut i den store internettverda og flytta bøker inn og ut av lista fleire gongar.


Pr. no har eg har følgjande bøker på nominasjonslista mi:

Toril Brekke: Marmor (Aschehoug)
Caterina Cattaneo: Jeg sluttet å telle dager (Juritzen)
David Nicholls: Oss (Press)
Tanizaki Jun'ichiro: Søstrene Makioka (Press)
Phil Klay: Hjemkomst (Press)
Stephen Grosz: Fortellinger fra livet (Press)
Eivind Hofstad Evjemo: Velkommen til oss (CappelenDamm)
Levi Henriksen: Harpesang (Gyldendal)
Joyce Carol Oates: Karthago (Pax)
Amin Maalouf: De forvillede (Pax)
Franz-Olivier Giesbert: Himmlers kokk (Pax)
Rune Christiansen: Ensomheten i Lydia Ernemans liv (Oktober)
Øyvind Egeland: Mørk dans (Oktober)
Kristine Næss: Bare et menneske (Oktober)
Monika Fagerholm: Lola oppned (Oktober)

Ja - lista er vel lang med tanke på at det berre er timar til eg må bestemme meg. Den bør nok reduserast til ein tredjedel før vi går igang med diskusjonen, men om eg er heldig så er det andre som har nokre av bøkene som sitt ønskje. Kanskje nokon har lese ei eller fleire av desse og kan gje meg eit råd? 

Smakebit på søndag: Kjære bror av Lars Ove Seljestad

Godt med ei stille stund om morgonen, før det vert lyst ute og før huset vaknar. Dempa radiolyd i bakgrunnen, kaffi, stearinlys og ro til å lese nokre sider i ei bok. Og sidan det er søndag så passar det å gje ein smakebit frå boka eg les i dag. Vanlegvis er det Mari som har utfordringa men i dag er det delegert til Astrid Terese, og om du kikkar innom hennar blogg Betraktninger så finn du fleire smakebitar.


Dagens smakebit kjem frå den siste romanen til Lars Ove Seljestad - Kjære bror. Romanen handlar om Svein som strevar med å forstå kva som hende då bror hans døydde. Var det ei ulukke eller var det ei bevisst handling? Romanen er forma som eit brev frå Svein til broren Arne, der han ser tilbake til oppveksten deira, stiller spørsmål til broren og prøvar å forstå kva som hende og kvifor det vart slik. Eg er heilt i byrjinga av romanen og gler meg til fortsetjinga. Min smakebit er henta frå dei første linjene i boka:

Kjære bror
eg har lenge tenkt at eg skulle skriva dette brevet til deg,
men eg har ikkje fått det til før, mange gongar har eg prøvd,
utan å lykkast, kanskje lykkast eg ikkje denne gongen heller,
men eg må prøva, kanskje er det aller siste gongen eg får 
gjort eit forsøk på å få ut dei orda eg har gått og bore på så lenge.
Du var storebroren min, du var den som gjekk føre og viste veg,
eg var den som dilta etter, ein rævdiltar, ville vel bergensarane 
noko forakteleg ha kalla meg.
For meg var det heilt greitt at du var den som gjekk føre og viste veg,
og at eg var den som følgde etter, dei to åra som var mellom oss var,
i seg sjølv grunn god nok, dessutan var det noko spesielt med deg,
du var ein Suveren, ikkje berre var du suveren i det du gjorde i livet,
men du førte deg òg som ein, ingen var i tvil om kven som hadde
det siste ordet når du var med på leiken.
Aller minst eg.
Veslebroren.

Ønskje alle ein fin søndag - gjerne i selskap med ei god bok!

Bok på vent: Pusteproblem av Marita Liabø

Nytt år og nye sjansar til å møte utfordringa til Beathe og fortelje kort om ei bok som ein har på vent i bokhylla, eller på ønskjelista. Den utvalde denne gongen er den siste romanen til Marita Liabø - Pusteproblem. Den får ikkje vente så lenge ettersom det er neste bok ut for diskusjon i leseringen i slutten av januar. Eg noterte meg den når den kom i haust, og er spent på kva eg tykkjer.


 I utgangspunktet er eg litt "lei" av å lese om hysteriske og frustrerte kvinner, som ikkje taklar notidas utfordringar med karriere, familie, sjølvrealisering, tidsklemme osv. Lurer av og til på kva i alle dagar det er som skjer med menneske rundt oss... Men uansett så skal denne lesast slik at eg er klar for ein interessant diskusjon med leseringsvener.

Forlaget omtalar boka slik: 

Hedda skal tilbake på jobb etter sommarferien. Det skal bli ein fin haust. Ho skal vere full av energi og pågangsmot. 
Ho skal glede seg over alt ho har. Ho har eit godt forhold til kollegaer, og eit godt familieliv. 
Ho er ennå ung. Ho ser bra ut. Og ho drikk vel ikkje meir enn folk flest? 
I Pusteproblem følgjer vi ei kvinne som er i ferd med å miste kontrollen over livet sitt, 
som svik seg sjølv og dei ho er glad i. Marita Liabø skriv overtydande og nådelaust om lyst, skam og sjølvbedrag.


På bloggen til Beathe - Beathes bokhylle finn du omtalar av fleire bøker som ventar på ein lesar. Kikk innom!

Grytestekt loff

Det har lenge vore mykje snakk om no-knead brød som er stekt i jerngryte i steikeomnen. Det var sannsynlegvis matbloggaren Ina-Janine Johnsen som fekk auga opp på folk flest, når det gjaldt denne måten å bake brød på. Ho har bloggen Mat på bordet og ho har også gjeve ut ei eiga bok om dette temaet; Eltefritt brød og himmelske kaker.



I dag var det god tid til å drive med (forholdsvis) langtidsheving og det vart ein variasjon av ei oppskrift frå tv-programmet Ida's fristelser som går på TV3:

500 g kveitemjøl
1/2 ts gjær
3 ts salt
4,5 dl vatn
2 ss olivenolje

Først blandar du alt det tørre og så rører du inn lunka vatn. Bland det godt saman med ei sleiv, ta plastfolie over bakebollen, legg eit kjøkenhandkle over og lat deiga stå og heve i ca. 5 timar. (Originaloppskrifta hadde berre 1/4 ts gjær og stod til heving i 10 - 12 timar.)

 

Så har du ein god del mjøl på benken og heller deiga ut på dette. Strø meir mjøl over og elt det forsiktig saman til ei smidig deig. Del deiga i 6 like emne og legg det i ei smurt gryte som toler sterk varme.



Lat det etterheve i ca. 1 time. Forvarm omen til 220 grader. Pensle bollane med litt vatn og strø over valmuefrø eller sesamfrø. Set panna i omnen med lokket på, lat det steike i 30 min. Ta av lokket og lat det steike vidare i ca. 20 - 30 min. Ta brødet ut av gryta og lat det kjøle seg ned på ei rist. NAM! Supert brød til supper og gryter, og det er sikkert godt med nokre spiseskeier med tørka urter, eks. oregano eller rosmarin.

Ina-Janine Johnsen har så langt gjeve ut to kokebøker, Eltefritt brød og himmelske kaker og Mat på bordet. Det er vel verdt å kikke innom bloggen hennar Mat på bordet og i tillegg er ho ein av pådrivarane av Matbloggsentralen., ei samleside for matbloggar.  

 

Under kan du sjå ein liten videosnutt om no-knead baking.

 

Pause frå julematen

Så var vi halvvegs i juleferien og det har vore gode, late dagar med kaldt og fint vintervèr. Har tilgode å prøve skia, og har heller nytt mesteparten av tida inne med nasa i dei mange fine kokebøkene eg fekk til bursdag og jul. Totalt fekk eg seks bøker - stas! Mat har det vore nok av og det er nok ikkje berre vi som tykkjer det er greit å ta ei pause frå julematen etter nokre dagar. Og etter ei "folkerøysting" vart det fleirtal for taco med heimelaga lefser (tortillas). Og etter å ha lese side opp og side ned i Lefseboka til Bodil Nordjore var det kjekt å få ta fram kjevle.

 
Lefsene er enkle å lage. Det er oppskrifta til Eivind Hellstrøm, frå eit program der han ryddar opp heime hos nokon:

6,5 dl kveitemjøl (evt. maismel)
2,5 dl lunka vatn
2 ss smør (evt. olivenolje)
3/4 ts salt

Bland alt det tørre først, og ha i smelta smør og lunka vatn. Bland det saman til ei smidig deig. Del deiga i 12 like emner og lat dei kvile på benken i ca. 15 min. 

 
Så kjevlar du dei ut til passeleg storleik til steikepanna og steiker dei på middels varme. Det går fort - maks ei par minutt på kvar side.

 
Legg dei i eit fuktig kjøkenhandkle slik at dei ikkje vert harde før du skal ete dei. 


Det er lurt å lage sitt eige tacokrydder for då veit ein kva det inneheld. Ikkje er det vanskeleg heller:

3 ss chilipulver
2 ts chiliflak
3 ts tørka oregano
2 ss spisskummin
2,5 ss paprikapulver
3 ts kvitlaukspulver
2 ss havsalt
2 ts svart pepar
1/2 ts cayennepepar

Dette vert ganske sterkt så start med 1 - 2 ts til 400 g karbonadedeig og prøv deg fram.



Julekveld av Inger Hagerup

Så var dagen her, dagen vi har venta på så lenge - sjølvaste julaften. Dagen er fylt med tradisjonar frå morgon til kveld. Både små og store syner barnleg glede, og forventningsfulle "små" luskar rundt juletreet og nyttar høvet til å klype litt på nokre pakkar. Etterkvart breier det seg ei god lukt av julemat i heile huset og når klokka går frå ettermiddag til kveld kjem det forventningfulle og glade gjester. Vi er heldige som har mange å feire ilag med, og i år vert det fleire "nye" julegjester rundt bordet.

God jul til deg som les desse orda - kjekt at du kikka innom og så håpar eg at julefeiringa di vert fin.

 

Julekveld

Jorden venter, jorden smiler
Vinterhvit og juleklædt.
Hus og hytter er beredt.
Underet er atter skjet:
Verdens store hjerte hviler.

Dype, tunge klokkeklemt
vekker underlige minner
fra en barndomstid som skinner
ofte fjernt men aldri glemt.

Barnefryd og barnelatter,
barnesang om juletræ,
da Vårherre selv var med,
strødde ut av himlens skatter.

Jorden venter, jorden smiler.
Sneen faller bløtt og lett.
Og en trett og fattig tviler
drømmer barnets drøm og hviler.
- Underet er atter skjet! 

Inger Hagerup

Hjem te jul

I desse dagar er det mange som er på veg "hjem te jul". Dei trossar ver og vind, køyrer over fjell og vidder for å nå heim til julefeiring med sine kjære. Jula er nok den mest "tradisjonelle" høgtida. Vi ønskjer å vere der vi brukar å vere, ilag med dei vi brukar å vere ilag med. Men frå ei jul til neste kan det skje store endringar, og i år vert det ei ny, og annleis, jul for mange.


Hos nokon er det ein stol som står tom, og ein kjenner ekstra på saknet når jula nærmar seg. Andre må finne fram ein ekstra stol fordi familien har vakse sidan i fjor. Men i begge situasjoner er tradisjonane endra, og ein må skape nye. Må finne ein plass til minna om den som er borte, og finne plass til dei som er nye i familien og skal vere med i framtidige juler. Men uansett; For mange er det beste av alt at ein får komme "heim te jul".

Tore Johansen "Hjem te jul" Her framført av Marit Sandvik - sang og Tore Johansen - trompet, Jan Gunnar Hoff - piano, Olaf Kamfjord - bass og Roger Johansen - trommer. 

Julegodteri med uforskamma mykje sukker

Ein dag ringde det på døra og utanfor stod naboane med ei lita gåve til oss. Ein smak av det heimelaga julegodteriet dei hadde laga - og det var godt! Eg drista meg til å spørje etter oppskriftene og var så heldig å få dei. Det var tre ulike sortar og førstemann ut i produksjonslinja var ein sort dei kalla Rocky road.


Vi har liten erfaring med heimelaga godteri, men sette igang med liv og lyst. Oppskrifta gav rom for skepsis, og hadde det ikkje vore for at vi allereie hadde smakt på godsakene så kan det hende eg ikkje hadde vorte freista å lage det. Det inneheld uforskamma mykje sukker så det er godt det er jul berre ein gong i året. Oppskrifta er som følgjer:

2 plater mjølkesjokolade (tilsaman 400 g)
1 pk Dumle karameller
1/2 pk finhakka marshmallows (evt. små)
1/2 pk peanøtter (ca. 150 g)

Grovhakk peanøttene, del marshmallows og Dumle i små bitar og bland dette saman
Smelt sjokoladen over vassbad og hell den over blandinga
Rør det saman og fordel det utover i ei form (mi var 25 x 35 cm)

  
Så må det stå kaldt nokre timar, evt. til neste dag, slik at det stivnar. Så tek du det over på ei skjærefjøl, delar det i passelege bitar og puttar det i små posar eller i små glas. Eg tykte 20 bitar var ein passeleg porsjon.


Kjempegodt og kanskje ein idè som gåve til naboen? Denne naboen vart iallefall veldig glad.

Ein fin vintersong

Kan vi få kvit jul i år tru? Ute er det framleis kvitt, trass litt regn, men dei melder meir snø i løpet av helga. Sjølv om kvelden er det ganske lyst og fint ute, no når snøen har lagt seg fint utover. 


Då passar det å høyre ein fin song - Winter song - i Ronan Keating sin versjon. Den handlar ikkje akkurat om snø og kvit jul, men eg tykkjer den er fin. 

Les mer i arkivet » Oktober 2015 » April 2015 » Mars 2015
Ukjent terreng

Ukjent terreng

41, Jølster

Eg heiter Aina Gamborg og er busett i fagre Jølster på Vestlandet. Nynorsk er mitt mål og eg er lidenskapleg oppteken av litteratur og mat. Rundt meg har eg gode folk og eg finn dei største gledene i små kvardagslege ting.

Kategorier

Arkiv

Siste innlegg

Siste kommentarer

Lenker

hits